ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ

DENEY HAYVANLARI KULLANIM SERTİFİKA PROGRAMI

YÖNERGESİ *

Amaç:

Madde 1: Çanakkale Onsekiz MartÜniversitesi bünyesinde deney hayvanı kullanacak kişilere, etik kurallarçerçevesinde deney hayvanı kullanmaya yönelik temel eğitimin verilmesidir.

Kapsam:

Madde 2: Bu yönerge hükümleri, Çanakkale Onsekiz MartÜniversitesi Hayvan Deneyleri Etik Kurulu (ÇOMÜHADEK) tarafından yürütülendeney hayvanı ile uğraşan ve/veya uğraşacak araştırıcıların eğitilmesi içineğitim programlarının düzenlenmesi, deney hayvanları kullanım sertifikaprogramlarının açılması, düzenlenmesi ve yürütülmesine ilişkin esasları kapsar.

            Deney Hayvanları Kullanım Sertifika programlarınınaçılması, düzenlenmesi ve yürütülmesinden ÇOMÜHADEK sorumludur.

Dayanak:

Madde 3: Bu yönerge ÇOMÜHADEK yönergesinin 7. ve 8. maddeleri veHayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin15. maddesi uyarınca hazırlanmıştır.

Madde 4: Deney hayvanı kullanarak her türlü eğitim, araştırma,uygulama ve test yapmak isteyen veya bu programların yapılmasında deneyhayvanlarına dokunarak ve gözlemleyerek katkıda bulunan öğrenciler,araştırmacılar, akademik, sağlık, teknik ve idari personel deney hayvanıkullanıcısı olarak kabul edilir.

            Deney hayvanı kullanıcıları, sertifika almadan buhayvanlar üzerinde deney, eğitim, test amacıyla işlem yapamaz ve çalışmamekanlarında bu hayvanları barındıramazlar.

            Etik kurulun onayına sunulan hayvan deneyleriçalışmalarında deney hayvanı kullanacak kişinin kullanım sertifikası olmamasıhalinde deney hayvanları etik kurulunca çalışmaya onay verilmez.

İstisnalar:

Madde 5: Bir araştırıcı, kendi sertifikası olmaması halindearaştırma yürütücüsü olarak başka sertifikalı kişilerle ortak çalışma yapmakamacıyla deney hayvanları etik kuruluna başvurabilirler. Kendisinin katıldığıancak doğrudan deney hayvanları ile işlem yapmayan araştırmacılar, sertifikalıdeney hayvanı kullanıcılarının yardımıyla deneylerini sürdürebilirler.

Kurs Dönemleri veEğitim Esasları

Madde 6: Sertifika programının nasıl yürütüleceği ÇOMÜHADEK’ce belirlenir.

            Etik kurul kendi belirleyeceği takvim dahilinde bir yıliçinde en az bir kez Sertifika Kursu düzenler. Gerekli görüldüğü takdirdekursiyerlerden ücret talep edilebilir.

Madde 7: Deney hayvanları kullanım sertifikası programlarındaaşağıdaki konuların ele alınması zorunludur;

a)      Deney hayvanları morfolojisi (anatomi ve histoloji)

b)     Deney hayvanları fizyolojisi

c)      Hayvan deneyleri etiği ve alternatif deney metotları

d)     Deney hayvanları kullanım teknikleri (teorik ve pratik)

Tutuşteknikleri

Enjeksiyonteknikleri

Kan almateknikleri

Anestezi-ötenaziteknikleri

e)     Temel laboratuar güvenliği

f)        Etik kurula başvuru ve kurulun işleyiş şekli

Gereksinimlere göreEtik Kurul ek konular ekleyebilir.

Deney Hayvanları Kullanımına Ait EğitimSertifikası Programı

 

Konu adı

Ders Saati

Verecek kişinin niteliği

A Kategorisi

B Kategorisi

Hayvan bakıcıları

ve diğer yardımcı personel

A1

Teknisyen ve teknikerler

A2

Araştırıcılar

Deney hayvanlarının anatomisi, fizyolojisi, histolojisi ve biyokimyası

3

5

3

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Mevzuat

1

1

2

Bu konuda uzman kişiler

Hayvan deneyleri etiği

2

2

2

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Alternatif yöntemler

0

2

4

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Tutuş teknikleri

5

3

3

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

İlaç verme ve enjeksiyon teknikleri

0

3

3

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Kan ve örnek alma teknikleri

0

3

3

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Anestezi – ötenazi teknikleri

1

3

3

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Laboratuar işletmesi

1

1

1

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Temel laboratuar güvenliği ve temizlik

(Çevre, ekipman, kafesler ve hayvanlarla ilgili her türlü yardımcı materyal: tanım, kullanım ve bakım, temizlik, hijyen, atıkların kontrolü)

6

6

6

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Hayvan refahı ve davranış özellikleri

4

3

3

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Deney hayvanlarının üretimi

2

2

2

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Deney hayvanlarının beslenmesi

2

2

1

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

Hayvan hastalıkları (mikrobiyolojik, virolojik, parazitolojik)

2

2

2

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

İş sağlığı ve güvenliği

2

2

2

En az yüksek lisans diplomasına sahip (Tıp Fakültesi, Veteriner Fakültesi veya Biyoloji Bölümünden), bu konuda deneyimli veya eğitim sertifikalı kişiler

TOPLAM

31 saat(*)

40 saat(**)

40 saat(**)

 

 

 

Madde 8: Deney hayvanları kullanım sertifika programındaderslerin %80’ine devam zorunludur. Sertifika programı asgari 80 saat olup,mecburi konuların işlenmesinden sonra, geri kalan zaman laboratuar stajı,rotasyon gibi başka eğitim faaliyetleri ile tamamlanabilir.

Hayvan bakıcıları vediğer yardımcı personel, 80 saatlik eğitimin 31 saatini teorik ders, 49 saatinideney hayvanları laboratuarlarında tatbiki çalışmalar ile tamamlar.

Araştırıcılar,teknikerler ve teknisyenler 80 saatlik eğitimin 40 saatini teorik ders, 40saatini deney hayvanları laboratuarlarında tatbiki çalışmalar ile tamamlar.

Mevzuat dersi konusundauzman personel tarafından verilir. Mevzuat dışında kalan diğer konu başlıklarıen az yüksek lisans mezunu ya da eğitim sertifikası olan öğretim üyeleritarafından verilir.

Derslere devam eden vebaşarı koşullarını yerine getiren kursiyerlere “Deney Hayvanları KullanımSertifikası” verilir. Deney hayvanları kullanım sertifikası etik kurul başkanıve rektör tarafından imzalanır.

Başarı ve Değerlendirme

Madde 9: Kursiyerlerin başarılı sayılabilmesi için kurs sonundayapılacak olan sınavdan 100 üzerinden en az 70 puan almaları gerekir.

KursiyerlerinSorumlulukları

Madde 10: Kursiyerler Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’ninbelirlediği kurallara uymak zorundadırlar.

Eşdeğerlik

Madde 11: Başka kurumlardan alınmış olan deney hayvanları kullanımsertifikaları ya da benzerlerinin eşdeğer olup olmadıklarına Hayvan DeneyleriMerkez Etik Kurulu (HADMEK) karar verir.

            Lisans/yüksek lisans düzeyinde deney hayvanı kullanımıile ilgili alınmış olan eğitimlerin sertifika programına eşdeğer olupolmadığına Yerel Etik Kurulunca karar verilir.

Geçici Madde 1: Yönergenin 4. maddesi 2. ve 3. fıkrası yönergeninyürürlüğe giriş tarihinden itibaren bir yıl sonra yürürlüğe girer.

Geçici Madde 2:  Yönergeninyürürlüğe girdiği tarihten önce uygun eğitim programlarından geçmiş Lisans,Yükseklisans, uzmanlık, doktora ve/veya laboratuvar hayvanları ile en az 1 yılsüre ile çalışmış olduğunu belgeleyen kişilere yönergenin yürürlüğe girdiğitarihten itibaren 1 yıl içinde Hayvan Deneyleri Etik Kuruluna başvurduklarıtakdirde Etik Kurulca yapılacak değerlendirme sonucunda “Deney Hayvanları KullanımSertifikası” verilebilir.

Yürürlük

Madde 12: Bu yönerge, üniversite senatosu tarafından kabuledildiği tarihten itibaren yürürlüğe girer.

Yürütme:

Madde 13: Bu yönerge hükümlerini Çanakkale Onsekiz MartÜniversitesi Rektörü yürütür.

*Bu yönerge, T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli ParklarGenel Müdürlüğünce düzenlenen Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası EğitimProgramına Dair Genelge çerçevesinde düzenlenmiştir.

 

Bu yönerge;Hayvan Deneyleri Merkez Etik Kurulu’nun 02.02.2009 tarih ve 10sayılı kararı gereğince onaylanmıştır.