ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ

HAYVAN DENEYLERİ ETİK KURUL YÖNERGESİ

(ÇOMÜHADEK)

AMAÇ

Madde 1: Bu yönerge, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nde, deneysel, test ve eğitim amaçlı olarak kullanılacak hayvanların barındırılmaları, üretilmeleri, doğadan izole edilmeleri, nakledilmeleri, deneylerde kullanılmaları ve üzerinde gözlem yapılması ile ilgili tüm aşamalarda etik bakımdan kabul edilebilir uygulamaların sınırlarını belirlemek ve araştırma önerilerini bu açıdan incelemek üzere oluşturulacak “Hayvan Deneyleri Etik Kurulu”nun kuruluş ve çalışma esaslarına, yapılması planlanan işlemlerin sunulmasına, araştırma önerilerinin incelenmesine, uygulamalarına izin verilmesine ve gerektiğinde sonlandırılmasına ilişkin esasları belirlemektir.

KAPSAM

Madde 2: Bu yönerge Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nde görev yapan akademik ve idari birim çalışanlarını, öğrencileri ve üretilen hizmetten faydalanan bütün kişileri kapsar.

Kurul kararlarında bağımsız olup, çalışmalarında karar verirken, konu ile ilgili kanunlar, kanun hükmünde kararnameler, tüzükler, yönetmelikler, yönergeler, uluslar arası sözleşmeler ve konu ile ilgili ulusal ve uluslar arası etik değerleri dikkate alır.

DAYANAK

Madde 3: Bu yönerge; Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yayınlanan Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına dair yönetmelik, Hayvan Hakları Evrensel Bildirgesi, Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlarla Kullanılacak Omurgalı Hayvanların Korunması Hakkındaki Avrupa Konvansiyon (Avrupa Konseyi ETS 123) ve Laboratuvar Hayvanlarının Bakım ve Kullanılması Elkitabı (National Research Council, A.B.D), Yaban Hayvanlarının Kullanıldığı Çalışmalarda Nesli Tükenmekte Olan Yabani Hayvan ve Bitkilerin Uluslar arası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES), Omurgalılar Avrupa Kırmızı Bülteni (RDB), Avrupa Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarının Korunması Sözleşmesi (BERN) ve ek sözleşmelerinde yer alan kural ve ilkelere ve Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğe göre hazırlanmıştır.

TANIMLAR:

Madde 4: Bu yönergede geçen terimler

Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi,

Rektör: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörü

Senato: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi senatosu

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Hayvan Deneyleri Etik Kurulu (ÇOMÜHADEK), Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesinde bilimsel araştırma, test, tıbbi uygulamalar ve eğitim-öğretim gibi temel etkinliklerde hayvanlar ile yapılacak işlemleri asgari etik ilkeler çerçevesinde değerlendirmeyi, görüş bildirmeyi önerilen protokolleri incelemeyi, izin vermeyi, uygulamaların izlenmesini, hayvanlar üzerinde yapılan bütün işlemlerin kayıt altına alınmalarını ve bu işlemlerin anında ya da geriye doğru izlenebilmelerini sağlayan kurul.

Deney: Deneysel olmayan hayvancılık, tarımsal ya da kliniksel veterinerlik uygulamaları dışında kalan ve hayvanların öldürülmesi veya işaretlenmesi için çağdaş kabul edilen, en az acı veren insancıl metotlardan başka, acı, eziyet, rahatsızlık veya kalıcı hasara neden olacak şekilde yetiştirilmiş hayvanların doğurtulmaları da dahil, deneysel veya diğer bilimsel amaçlarla kullanılması

Deneme: Deneysel olmayan hayvancılık, tarımsal ya da kliniksel veterinerlik uygulamaları dışında kalan, hayvanların öldürülmesi veya işaretlenmesi için çağdaş kabul edilen, en az acı veren insancıl metotları da içeren ve genellikle kullanılan hayvan türüne ilişkin bilgi üretimini amaçlayan bilimsel faaliyet

Deneme hayvanı: Bilimsel araştırma, eğitim, deney, kontrol ve test amacıyla kullanılan her türlü omurgalı hayvan

Laboratuar (Deney) hayvanı: Deneylerde model olarak kullanılmak amacıyla aynı bakım beslenme ve barınma koşullarına sahip kontrollü ve/veya kapalı ortamlarda üretilen, yetiştirilen veya deneyde kullanılan omurgalı tür, ırk ve soyları

Araştırmacı: Bilimsel araştırma, kontrol, test ya da eğitim amacıyla hayvanlar üzerinde her türlü işlem yapma yetkisine sahip, yürüttüğü çalışmalar ile ilgili tüm konularda havyan denemeleri yapılan veya hayvan kullanılan laboratuarın ait olduğu kurum ya da kuruluşa karşı sorumlu kişi.

DENEY HAYVANLARININ KULLANILMA AMAÇLARI

MADDE 5 – (1) Deney hayvanları;

a) İnsanlar, hayvanlar, bitkilerdeki hastalık, sağlıksızlık veya diğer anormallikleri ya da bunların etkilerinden kaçınılması, önlenmesi, teşhisi, tedavisi ve söz konusu canlılardaki davranışsal özelliklerin değerlendirilmesi, tespiti, düzenlenmesi veya değiştirilmesi amacıyla; ilaçların, aşıların, gıdaların diğer madde veya ürünlerin geliştirme, imalat, kalite, etkinlik ve güvenlik testlerinin yapılması,

b) İnsan, hayvan ve bitkilerde fizyolojik mekanizmaların belirlenmesi, düzenlenmesi veya değiştirilmesi,

c) Doğal çevrenin insan veya hayvanların sağlık ya da refahı yararına korunması,

ç) Eğitim, öğretim,

d) Adli soruşturma,

e) İnsan, hayvan veya bitkilerdeki davranışsal özelliklerin değerlendirilmesi, tespiti, düzenlenmesi ya da değiştirilmesi ve

f) Bilimsel araştırma için kullanılabilir.

ETİK KURULUN OLUŞUMU

Madde 6: Etik Kurul, Üniversite bünyesindeki Tıp Fakültesinden 3 (üç), Fen Edebiyat fakültesinden 2 (iki), Ziraat Fakültesinden 1 (bir), Su Ürünleri Fakültesinden 1 (bir) olmak üzere Fakülte dekanları tarafından önerilen ve rektör tarafından atanan öğretim üyelerinden Rektör tarafından re’sen atanan Kurum ile çıkar ilişkisi olmayan sivil toplum kuruluşuna kayıtlı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir üye ve Kurum ile çıkar ilişkisi olmayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir sivil üyeden hayvan deneyleri konusunda en az bir yıl deneyimli, kurum içinde deney hayvanı yetiştirilmesi, üretilmesi ve bakımından sorumlu bir veteriner hekimden oluşur. Etik kurulda görev alacak en az bir üyenin in vivo hayvan deneylerinde en az bir yıl deneyimli ve doktora/tıpta uzmanlık derecesine sahip olması gereklidir. Etik kurula kurum dışından da üyeler atanabilir.

Gerekli görüldüğü takdirde etik kurul başka alanların uzmanlarından görüş alabilir ve/veya toplantılara davet edilebilir.

Seçilecek etik kurul üyelerinin geçmişinde etiğe aykırı, kanıtlanmış davranışlar bulunmamalıdır.

Etik kurul üyelerinin görev süresi 4 yıldır. Süresi dolan üye yeniden seçilebilir. Bir takvim yılı içerisinde izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmayan üyenin üyeliği düşer. Üyelik sıfatının herhangi bir nedenle (ölüm, emeklilik gibi) sona ermesi veya üyeliğin düşmesi halinde yerine aynı usulle ve kalan süreyi tamamlamak üzere ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan yeni bir üye seçilir. Rektör üyeler arasından birini başkan olarak atar. Başkanın olmadığı durumlarda en kıdemli öğretim üyesi başkana vekalet eder.

Etik Kurulun sekretaryası kurum/birim sekreterliği tarafından yürütülür.

Madde 7: Etik Kurulu, Başkanın daveti üzerine ayda en az bir kere ve salt çoğunlukla toplanır. Toplantı açık değildir. Gizlilik ve sır saklama yükümlülüğü güvence altındadır.

Kararlarda salt çoğunluk esastır. Hiçbir üye çekimser kalamaz. Eşitlik durumunda başkanın oyu iki oy sayılır. Alınan kararlar tüm üyeler tarafından imzalanır ve ilgili taraflara yazılı olarak gönderilir.

ETİK KURULUN YETKİLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ

Madde 8: Üniversitede hayvanlar üzerinde yapılacak tüm uygulamaların (araştırma, tez çalışması, derslerdeki demonstrasyon, laboratuvar pratikleri vb.) etik kurulu tarafından onaylanmış olması zorunludur. Yabani hayvanlar üzerinde doğal ortamlarında yapılacak gözlemler gibi saha çalışmaları ve diğer deneysel araştırmalarda uygulanacak protokollerin de Etik Kurulu tarafından onaylanmış olması gereklidir. Etik kurul tarafından uygun bulunmayan çalışmalar Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi bünyesinde yapılamaz.

Etik ihlali ve bilimsel çalışmalarla ilgili başvurularda etik kurul başvuruyu konu ile ilgili mevzuat ve etik ilkelere uygunluk açısından değerlendirir. Yapılan araştırmanın bilimsel sorumluluğu araştırmacıya aittir.

Etik Kurul şu ilkeler doğrultusunda çalışır:

a) Etiğin yaşama saygı ilkesi her türlü hayvan türü için geçerli kabul edildiğinden, bilimsel araştırmalarda kullanılması zorunlu olan deney hayvanlarına kötü uygulamalardan kaçınmak.

b) Deney hayvanlarının bu Yönetmeliğin 4. maddesinde belirtilen amaçlar kapsamında kullanılmasını sağlamak.

c) Ağır acı, stres ya da buna denk eziyet veren deneylerde bir hayvanın bir defadan fazla kullanılmamasını sağlamak.

ç) Eğitim için sunum amacıyla kongre, konferans ve seminerlerde ağrılı deneylerin yapılmamasını sağlamak.

d) Hayvanlara mümkün olduğu kadar az acı çektirerek ve en az strese sokarak bilimsel açıdan güvenilir

veri elde edilmesini sağlamak.

e) Araştırmalar süresince kullanılan deney hayvanlarına, türüne uygun şartlar hazırlamak ve en iyi fizyolojik, davranışsal ve çevresel koşulların teminini sağlamak.

f) Uygun şekilde eğitilmiş personel tarafından uygun koşullarda deney hayvanı bakımını sağlamak.

g) Canlı hayvanlarda yapılacak deneysel çalışmaların veteriner hekim tarafından ya da ehil kişilerin denetiminde yapılmasını sağlamak.

ğ) Araştırıcılar tarafından deneysel hedef noktaların belirlenmesini sağlamak.

h) Araştırılan bilginin elde edilmesinde geçerliliği kanıtlanmış alternatif yöntemler varsa hayvan deneylerini etik olarak uygun görmemek ve daha önceden ayrıntılı olarak yapılmış deneylerin tekrar edilmesinin önlenmesini sağlamak.

ı) Deney için en uygun hayvan ve yöntemin seçilmesini ve bilimsel sonucu verebilecek en az sayıda hayvan kullanılmasını sağlamak.

i) Deney hayvanlarına gereksiz acı ve ağrı verecek deneylerin uygun bir anestezi yöntemi uygulanmasını ve araştırmalarda uygun ağrı kesici ve anestezi kullanılmasını sağlamak.

j) Anestezinin, hayvan için deneyin kendisinden daha fazla travmatik olması ve deneyin amacına uygun olmaması durumunda deneyin yapılmasını engellemek.

k) Deneyin etik ilkeler çerçevesinde yapılması ve amacına uygun olması için; anesteziden çıktığında önemli oranda acıya maruz kalacak olan hayvanın ağrı kesici araçlarla tedavi edilmesi, bu mümkün değilse insancıl bir metotla öldürülmesi ve deney hayvanının araştırma sürecinde ya da sonunda yaşamına son verilmesi işlemlerinin uygun gerekçelerle yapılmasını sağlamak, şiddetli ve sürekli ağrı çeken veya normal yaşamını sürdüremeyecek duruma gelen deney hayvanları ile kamu sağlığı ve çevresi için risk oluşturabilecek deney hayvanlarının en uygun yöntemle acı duymayacak şekilde yaşamlarına veteriner hekimin kararından sonra son verilmesini sağlamak ve hayvan hayatta bırakılacaksa sağlığının yeniden kazandırılmasında geçen süre boyunca uygun bakımını sağlamak, hayvanın yetiştirilmesi, üretilmesi ve bakımından sorumlu veteriner hekim gözetiminde olmasını sağlamak.

l) Deneyin insan veya hayvanların hayati ihtiyaçlarının karşılanması için yeterli önem taşımadığı kanaatine varıldığında, hayvanın uzun süreli ağır acı yaşayacağı ya da yaşayabileceği bir deneye tabi

tutulmasının önlenmesini sağlamak.

m) Araştırmada kullanılan ve yaşamlarını sürdüren deney hayvanlarına, deney sonunda sağlıklı yaşam koşullarının teminini sağlamak.

n) Hayvanları ağır ve uzun süreli acıya maruz bırakacak deneylerin yerel etik kurul tarafından etik ilkeler çerçevesinde uygun görülmesinden sonra yapılmasını sağlamak

o)Yabani hayvanların doğal ortamlarında gözlenmelerini ve işaretlenmelerini kapsayan saha çalışmalarının ekolojik dengeyi, flora ve fauna zenginliğini gözetecek şekilde ve incelenen türün özelliklerini bozmadan, varlığını tehlikeye sokmadan yapılmasını sağlamak.

ETİK KURULUN GÖREVLERİ

Madde 9: a) Her türlü hayvanın deney ve denemelerde kullanımının etik olup olmadığına karar vermek. Bu amaçla gerekli düzenlemeleri yapmak.

b) Hayvanlar üzerinde yapılacak çalışmaların onaylanmış protokole uygun olarak yapılmasını denetlemek, protokole uygun yürümeyen çalışmaları durdurmak

c) Onay alınmadan acı, stres ve ötenazi uygulaması içeren hayvan deney ve denemeleri yapılmasını engellemek,

d) Hayvanlarla çalışacak personel, araştırmayı yapacak sorumlu araştırmacı ve araştırıcıların ulusal ve uluslar arası normlara uygunluğunu denetlemek,)

e) Hayvanlar ile çalışacak personelin eğitilmesi için sertifika programı düzenlemek,

f) Laboratuar ve deneme koşullarının ilgili hayvanlar ile çalışmaya uygun olup olmadığını denetlemek, bu konuda rektörlük ve ilgili fakülte dekanlıklarını bilgilendirmek.

g) Hayvanların yetiştirme ve barındırma koşullarının etik yönden uygun olup olmadığını denetlemek, akreditasyon programları geliştirmek, akredite edilmeyen yerlerde hayvanı kullanımını engellemek)

h) Deney hayvanları ile uğraşan personelin iş koşullarını, işyeri sağlık kurallarına uygunluk yönünden değerlendirmek, gerektiğinde önerilerde bulunmak.

i) Araştırmanın yönteminin amaçla uyumu ile ulusal ve uluslar arası normlara uygunluğunu incelemek.

J) Araştırma konusunun literatür bilgisi ve desteğini sorgulamak, değerlendirmek ve gerektiğinde önerilerde bulunmak.

k) Deney hayvanı kullanımı ile ilgili her türlü veriyi toplamak ve deney hayvanları kullanımı yıllık raporunu hazırlamak ve Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kuruluna sunmak.

l) Deneysel çalışmalar sonunda ortaya çıkan atıklar, ölü hayvanlar ve tıbbi atıkların 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesince bertarafını sağlamak.

m) 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun ve ilgili mevzuatın getirdiği hükümler çerçevesinde;

deney hayvanlarının kayıt altına alınmalarını ve izlenebilmelerini sağlamak.

Ulusal mevzuat ve uluslar arası sözleşmeler çerçevesinde nesli tehlike altında olan ve korunan türler ile CITES Sözleşmesinin Ek-1 listesindeki türlerin¸araştırmanın amacının söz konusu türlerin korunması veya hayati biomedikal amaçlar için istisnai biçimde tek uygun türler olduğunun ispatlanması durumunda kullanılmasına izin verilir. Doğadan alınmış yaban hayvanı üzerinde yapılacak deneyler, ancak diğer hayvanların deneyin amacı bakımından yeterli olmaması halinde onaylanır.

ETİK KURULUN ÇALIŞMALARI

MADDE 10 – (1) Etik Kurulun çalışmalarında göz önünde bulundurulacak hususlar şunlardır:

a) Deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm uygulamaların Etik Kurul tarafından onaylanmış olması zorunludur.

b) Etik Kurul tarafından yapılan düzenlemelere uygun olarak alınmış bir genel veya özel istisna olmadıkça, deneylerde kullanılacak;

Fare: Mus musculus,

Sıçan: Rattus norvegicus,

Tavşan: Oryctolagus cuniculus,

Kobay: Cavia porcellus,

Golden hamster: Mesocricetus auratus,

Köpek: Canis familiaris,

Kedi: Felis catus,

Bıldırcın: Coturnix caturnix,

İnsan dışındaki primat

türlerinin kayıtlı yasal deney hayvanı üreticisi ve tedarikçilerinden alınmış olması şartı aranır. Kedi, köpek gibi evcil türlerin sokakta başıboş olanları deneylerde kullanılmaz.

c) Bu Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan hayvanlar, yasal bir tedarik kuruluşundan alınmaları veya deneysel amaçlar için üretilmiş olmaları koşulu ile deney hayvanı olarak kullanılabilir.

ç) Etik kurul tarafından:

1) Ulusal mevzuat ve uluslar arası sözleşmeler çerçevesinde nesli tehlike altında olan ve korunan türler

ile CITES Sözleşmesinin Ek-1 Listesindeki türlerin; araştırmanın amacının söz konusu türlerin korunması veya hayati biomedikal amaçlar için istisnai biçimde tek uygun türler olduğunun ispatlanması durumunda kullanılmasına izin verilir.

2) Doğadan alınmış yaban hayvanı üzerinde yapılacak deney; ancak diğer hayvanların deneyin amacı

bakımından yeterli olmaması halinde onaylanır.

3) Deney hayvanı olarak kullanılan hayvanların hangi üretici ya da tedarik kuruluşlarından olduğu

tespit edilir ve kayıt altına alınarak veri tabanına aktarılır.

LABORATUAR HAYVANI İLE UĞRAŞACAK PERSONELİN EĞİTİMİ

Madde 11: Eğer yetiştirilmesi gerekli bir personel var ise, Etik Kurul bu personelin bilgilendirilmesi ve uyulması gereken usul ve esasları içeren bir meslek içi eğitim programı hazırlayabilir ve periyodik olarak uygulanmasını denetler.

Laboratuar (deney) hayvanı ile uğraşan ve/veya uğraşacak araştırıcıların eğitilmesi için sertifikalı eğitim kursları düzenlenir.

AKREDİTASYON VE DEĞERLENDİRME

Madde 12: Etik Kurul, üyeleri arasından komisyonlar kurup deney hayvanları kullanımına ilişkin laboratuar koşullarını denetlemek ve/veya akredite etmek için çalışma ekipleri oluşturur. Bu gruplar denetim ve akreditasyoın raporları hazırlayarak Etik Kurulun onayına sunarlar.

ÇALIŞMA PROTOKOLLERİNİN ONAYLANMASI

Madde 13: Aşağıda belirtilen çalışmalarda Etik Kurulun onayının alınması zorunludur.

Her türlü araştırma projesi, tez (uzmanlık, bilim uzmanlığı, doktora) çalışmasına yönelik hayvan deneme ve deneyleri ile gözlemleri

Hayvanlarda acı, stres ve ötenazi uygulaması içeren eğitim amacıyla yapılacak öğrenci pratikleri ve demonstrasyonlar,

Hayvanlarda acı, stres ve ötenazi uygulaması içeren metod öğrenilmesi ve el alıştırması için yapılacak testler ve çalışmalar,

ÇOMÜ dışında yapılan başvurularda ilgili fakülte ve yüksek okullarımızdan sorumlu bir öğretim üyesi göstermeleri halinde ÇOMÜ personelinin araştırmalarından kalan zamanlar gözetilerek başvurular değerlendirilir.

BAŞVURU İŞLEMLERİ

Madde 14: Etik Kurul başvuruları “Hayvan Deneyleri Etik Kurul Başvuru Formu” doldurularak Etik Kurul Sekreterliğine teslim edilerek gerçekleştirilir. Başvurularda başvuru formunun yanı sıra bir başvuru dilekçesi, taahhütname ve laboratuar hayvanları kullanım sertifikası da belirtilmelidir. Araştırmacı ayrıca gerekli gördüğü belgeleri ya da proje örneğini başvuru dosyasına ekleyebilir.

Başvuruların, tez çalışmalarında “Yürütücü” sıfatıyla “Danışman Öğretim Üyesi” tarafından, diğer araştırma projelerinde ise öğretim üyesi statüsündeki “Araştırma Yürütücüsü” tarafından yapılması gereklidir.

ÇOMÜ dışından başvurularda bu koşullarla ilgilinin çalıştığı kurumdan çalışmalar için gerekli izin alınacağına dair bir niyet mektubunu başvuru dosyasına eklemesi gereklidir.

BAŞVURU SAHİPLERİNİN SORUMLULUKLARI

Madde 15: Etik kurula başvurularda kişisel beyan esas olup, başvuranlar aşağıdaki esasları kabul etmiş sayılırlar.

Başvuru formlarında verilen bilgilerin doğruluğunu teyit etmişlerdir.

Etik kurul onayı olmadan deneylere başlayamayacaklarını taahhüt etmişlerdir.

Hayvan deney ve denemelerinde yapılacak işlemleri başvuru formunda belirtilen hususlara uygun şekilde yapmayı ve Etik Kurulun çalışmalarını izlemek istemesi halinde laboratuarlarını ve deney düzeneklerini Etik Kurul üyelerine açmayı kabul etmişlerdir.

BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KARAR

Madde 16: Usulüne uygun olarak yapıldığı saptanan başvurular etik kurul toplantısında gündeme alınarak değerlendirilir. Usulüne uygun olarak yapıldığı saptanan başvurular etik kurulca belirlenen iki raportöre iletilir, raportörler iki haftayı aşmamak kaydı ile görüşlerini ilk etik kurul toplantısında değerlendirilmek üzere kurula sunarlar. Etik kurul çalışmayı yapmak isteyen ile mülakat yapılmasını isteyebilir.

Etik kurul bilimsel çalışmalarla ilgili yaptığı değerlendirmeler sonucunda “uygun”, “düzeltilmesi gerekir”, “koşullu olarak uygun” ya da “uygun değildir” şeklinde karar verir. Etik kurul üyelerine ait başvurular görüşülürken ilgili kurul üyesi görüşmelere katılamaz ve oy kullanamaz.

“Düzeltilmesi gerekir” kararı verilen başvurular başvuru sahibi tarafından düzeltildikten sonra Etik Kurul’da tekrar değerlendirilir.

“Koşullu olarak Uygun” kararı verilen çalışmalar, etik kurul tarafından saptanacak belli bir süre boyunca izlenip istenen koşulların yerine getirilip getirilmediği değerlendirildikten sonra “uygun” ya da “uygun değildir” şeklinde karara bağlanır.

Etik kurul, hayvan deney ve denemelerinde uygulama yapacak kişilerin ehil olup olmadıklarını da değerlendirebilir ve yeterli görmemesi halinde eğitim almaları için alanlarında deneyimli bir araştırıcıyla bir süre çalışmalarını veya bir kurstan geçmelerini isteyebilir.

Madde 17: Etik kurul kararları gizli olup, başvuru sahiplerinden başkasına bilgi verilmez.

DENEYSEL ÇALIŞMALARDAKİ DEĞİŞİKLİK

Madde 18: Deneysel araştırma projesinde etik kurulu onayı alındıktan sonra projedeki ve çalışmaya katılacak kişilerdeki değişiklikler etik kurula yazılı olarak bildirilir ve onay alınır.

SONUÇ RAPORU

Madde 19: Proje bitiminde araştırmacı üç ay içinde sonuç raporunu etik kurula sunar. Yayın olan ve bildiri olarak sunulan çalışmaların bir kopyalarının etik kurula sunulması gereklidir. Etik kurul gerekli gördüğünde proje süresince ara rapor isteyebilir. Sonuç raporlarını teslim etmeyen araştırıcıların sonraki projeleri değerlendirmeye alınmaz.

YÜRÜRLÜK

Madde 20: Bu yönerge, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Senatosu tarafından kabul edildiği tarihte yürürlüğe girer.

YÜRÜTME

Madde 21: Bu yönerge hükümleri Rektör tarafından yürütülür.

Bu yönerge; Hayvan Deneyleri Merkez Etik Kurulu2nun 02.02.2009 tarih ve 10 sayılı kararı gereğince onaylanmıştır.